Program Profilaktyki

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI

SPK przy Ambasadzie RP w Dublinie

 Wstęp

            Działalność edukacyjno-wychowawcza szkoły kształtowana jest na podstawi Statutu placówki, szkolnego zestawu programów nauczania, programu wychowawczego oraz programu profilaktyki. Jak wiadomo program profilaktyczny jest bardzo ważnym elementem działalności zarówno wychowawczej jak i edukacyjnej. Zawiera on systemowe działania, uzupełniające i wspomagające proces wychowania. Dzięki nim uczeń uzyskuje wsparcie i ochronę przed różnego typu zagrożeniami. Pomagają one również eliminować ewentualne nieprawidłowości i deficyty.

            Należy pamiętać, że treści związane z profilaktyką są obecne we wdrażanych programach nauczania różnych przedmiotów. Z tego względu realizacja programu psychoprofilaktyki wymaga kompleksowego podejścia i powiązania ze sobą różnorakich zagadnień i treści. Stosownie do tego nie można traktować zagadnień wybiórczo i incydentalnie. Program profilaktyki musi być spójny i powinien odnosić się do całokształtu działalności edukacyjno-wychowawczej. Tylko takie podejście pozwala właściwie zdiagnozować najważniejsze problemy i eliminować różnego rodzaju deficyty. Rzecz jasna z założenia musi on również stwarzać możliwości efektywnego wykorzystania potencjału placówki w kontekście działań podejmowanych przez nauczycieli, uczniów, obsługi szkoły oraz instytucji ją wspierających. Prezentowany poniżej program ma więc za zadanie służyć całemu środowisku szkolnemu i oczekuje się od niego określenia kierunków podejmowanej pracy profilaktycznej oraz skuteczności w zwalczaniu napotkanych problemów.

I. Możliwości szkoły w zakresie działań profilaktycznych

Szkoła

            Szkoła działa poza granicami kraju i jest placówką oświatową mieszczącą się przy Ambasadzie RP w Dublinie. Specyfika szkoły powoduje, że praca profilaktyczna skupia się na problemach dotyczących środowiska, w jakim placówka funkcjonuje oraz na sposobach ich skutecznego zwalczania. Z pewnością położenie szkoły poza granicami kraju stwarza odmienne warunki do prowadzenia pracy profilaktycznej niż ma to miejsce w Polsce. Uczniowie uczący się w szkole zostali pozbawieni możliwości uczenia się w kraju, co stwarza szereg licznych problemów związanych z adaptacją do nowego środowiska, z przystosowaniem się do wymogów irlandzkiej szkoły, problemami językowymi, odrzuceniem przez irlandzkich rówieśników, problemami z aklimatyzacją itd. Na problemy te nakładają się typowe problemy dla szkół funkcjonujących w dużych miastach. W tym kontekście należy liczyć się z wieloma zagrożeniami typowymi dla środowisk wielkomiejskich tj. handel narkotykami, anonimowość (tak ucznia jak i jego najbliższej rodziny), przemoc o charakterze przestępczym itp.

            Przeciwdziałanie wymienionym powyżej problemom utrudnia fakt, że szkoła jest duża  i prowadzi działalność jedynie w weekendy. Zgodnie z rozporządzeniem MEN ws.organizacji kształcenia dzieci obywateli polskich czasowo przebywających za granicą, w planie pracy szkoły nie uwzględnia się godzin wychowawczych .Ramy programowe, stanowiące zał. nr 1 wymienionego rozporządzenia nie ujmują działań wychowawczych. Warunki te znacząco ograniczają skuteczne oddziaływanie na uczniów i efektywne wdrażanie działań wychowawczo-dydaktycznych. Szczególnie istotne wydaje się ograniczenie czasowe tzn. że uczniowie przebywają w szkole jedynie w weekendy. W pozostałe dni tygodnia uczęszczają do zwykłych irlandzkich szkół oraz funkcjonują wśród lokalnej społeczności, co powoduje, że oddziaływanie szkoły nie może być tak znaczące jak kadra i władze szkoły by tego oczekiwały. Z drugiej strony, należy wykorzystywać, wszystkie mechanizmy oddziaływania na uczniów i ich rodziców, tak aby maksymalizować podejmowane działania profilaktyczne.

            Mechanizmów, o których mowa powyżej jest dość dużo, jednak aby mogły odnieść właściwy skutek, ich użycie musi być jednak dokładnie przemyślane, zaplanowane oraz uwarunkowane możliwościami szkoły. Bez wątpienia skuteczne działanie ułatwia fakt, że placówka jest dobrze zorganizowana oraz stara się zapewnić uczniom bezpieczeństwo na terenie szkoły zarówno podczas lekcji jak i na przerwach. Z drugiej strony, realia, w jakich szkoła funkcjonuje, różnią się znacząco od tych jakie istnieją w Polsce i znacząco ograniczają możliwości podejmowania działań profilaktycznych. Jako placówka zagraniczna nie dysponuje ona takimi środkami i możliwościami jak podobne szkoły w kraju. Przede wszystkim nie ma możliwości współpracy z instytucjami wspierającymi działania szkoły, takimi jak np. organy gminy, specjalistyczne przychodnie, poradnie czy MOPS. Uczniowie nie mogą liczyć również na wsparcie pracujących w szkole logopedów czy psychologów, a nad zdrowiem fizycznym i psychicznym uczniów czuwają jedynie nauczyciele. Do ich zadań poza pracą wychowawczo dydaktyczną, należy więc uświadamianie uczniów o istniejących zagrożeniach oraz o ich następstwach. Szkoła nie posiada również dofinansowania ze środków publicznych na prowadzenie profilaktyki, co także znacząco ogranicza jej pole manewru w podejmowanych działaniach. Skutkuje to m.in. brakiem zespołów wyrównawczych i kompensacyjnych, dzięki którym uczniowie mogliby liczyć na wsparcie ze strony nauczycieli czy psychologów.

            Wszystkie wymienione powyżej uwarunkowania znacząco utrudniają prowadzenie skutecznej profilaktyki, jednakże szkoła dokłada wszelkich starań, aby właściwie zadbać o bezpieczeństwo uczniów na miarę swoich możliwości. Pomimo braku dofinansowania podejmowana jest współpraca z organizacjami, które starają się pomagać placówce. Należy jednak podkreślić, że nie jest to współpraca regularna. Z tego względu placówka liczy przede wszystkim na własne siły. Stara się przede wszystkim właściwie organizować czas wolny uczniów. W tym celu działa świetlica szkolna oraz biblioteka, w której gromadzone są materiały (książki, filmy, publikacje) dotyczące zagrożeń wśród dzieci i młodzieży. Dzięki nim uczniowie mają możliwość spędzać swój wolny czas z dala od zagrożeń wielkomiejskiego życia w obcym środowisku. Ponadto uczniowie mogą realizować swoje pasje w prowadzonych przez nauczycieli kołach zainteresowań oraz brać udział w projektach i konkursach szkolnych.

 

Rodzina

 

            Jak wiadomo, dzieci wychowujące się w środowisku miejskim najczęściej nie odczuwają tak silnych więzi społecznych jak ma to miejsce w przypadku środowiska wiejskiego. Wynika to z faktu, iż grupa rówieśnicza zamieszkująca w mieście jest grupą o wiele bardziej różnorodną. Dzieci uczące i wychowujące się w środowisku miejskim wywodzą się z różnych warstw społecznych a ich rodzice posiadają różne wykształcenie i wykonują odmienne zawody. Cechą charakterystyczną środowiska miejskiego jest również fakt, że grupy rówieśnicze rekrutują się nie tylko ze szkół podstawowych, ale również szkół średnich, wieczorowych itd. Różnego typu grupy mogą także powstawać na terenie szkoły, podwórka, koła sportowego, organizacji młodzieżowych i innych. W kontekście programu profilaktyki, należy zaznaczyć, że istnieje również więcej grup przestępczych, tak typu młodzieżowego jak i tych powiązanych ze światem dorosłych. Tworzą się także różnego typu podkultury, wykraczające znacząco poza typowy krąg rówieśniczy funkcjonujący w środowisku wiejskim.

            Wszystkie wymienione powyżej czynniki powodują, że więź rodzinna w mieście jest znacznie słabsza. Dzieci i młodzież dorastające w środowisku miejskim (a zwłaszcza wielkomiejskim) narażone są na liczniejsze zagrożenia. Ze względu, że więź rodzinna w tym przypadku najczęściej jest dość słaba szkoła musi podejmować działania mające na celu jej wzmocnienie. Należy właściwie wykorzystać potencjał tkwiący w domu rodzinnym, który powinien stać się bazą do dalszych działań profilaktycznych w szkole. Stosownie do tego program profilaktyczny zakłada ścisłą współpracę ze środowiskiem rodzinnym. Współpraca ta obejmuje cztery podstawowe aspekty:

1)    Stały kontakt z rodzicami, zwłaszcza w przypadku występowania sytuacji wymagających szybkiej interwencji i trudnych wychowawczo.

2)    Pedagogizacja rodziców poprzez stały kontakt z nauczycielami.

3)    Jak najbardziej otwartą postawę nauczycieli, którzy potrafią reagować na występujące problemy wychowawcze.

4)    Wygospodarowanie czasu na spotkania z rodzicami i wspieranie w wychowywaniu ich dzieci.

 

Kadra szkoły

            Aby program profilaktyki mógł być wdrażany efektywnie, musi być realizowany przez świadomych i dobrze wykształconych nauczycieli. Kadra placówki jest bardzo dobrze wykształcona i podejmuje liczne starania zmierzające do podnoszenia kwalifikacji zawodowych. Zaplanowane działania profilaktyczne zyskują wsparcie dyrekcji placówki. Wsparcie to polega na zachęcaniu i umożliwianiu nauczycielom udziału w specjalistycznych kursach dotyczących konstruowania i wdrażania programów profilaktyki. W programach tych biorą udział nie tylko nauczyciele, ale również pracownicy obsługi placówki, którzy aktywnie współpracują z nauczycielami w podejmowanych przez nich działaniach.

 

Samorząd, inne instytucje

 

            Jak wiadomo, system profilaktyki w polskich szkołach regulowany jest przez szereg aktów prawnych (szczegółowo wymienionych w punkcie 1). Pomimo że wypracowany przez Polskę system oceniany jest za granicą bardzo pozytywnie, aby mógł być efektywnie realizowany, wymaga wsparcia ze strony samorządu oraz innych wyznaczonych do tego instytucji. Jako placówka funkcjonująca za granicą, szkoła nie może liczyć na ich wsparcie i musi polegać głównie na własnym potencjale. Szczególnie dotkliwy jest brak dofinansowania ze środków publicznych co znacząco ogranicza możliwości wdrażania działań profilaktycznych. Pomimo tych ograniczeń szkoła podejmuje współprace z organizacjami, które starają się pomagać placówce. Nie jest to jednakże współpraca regularna i ogranicza się jedynie do niektórych aspektów realizowanego programu profilaktyki.

 

II. Cele szkolnego programu profilaktyki oraz diagnoza najważniejszych problemów

            Szkoła stara się wdrażać podstawowe działania profilaktyczne mające na celu wspieranie zdrowia psychicznego i fizycznego uczniów. Podstawowym celem tych działań jest niesienie pomocy oraz stworzenie warunków do efektywnego wdrażania wiedzy na temat istniejących zagrożeń w środowisku wielkomiejskim, z uwzględnieniem realiów funkcjonowania szkoły funkcjonującej za granicą kraju. Szkoła stara się przede wszystkim wykształcać w uczniach umiejętności, które pozwolą im skutecznie przeciwdziałać występującym zagrożeniom. Stosownie do tego wyznaczone zostały następujące cele podejmowanych działań profilaktycznych:

1)    Szkoła uczy funkcjonować dziecko w nowym, wielkomiejskim i obcym kulturowo środowisku.

2)    Szkoła uczy w jaki sposób wyrwani ze swoich środowisk uczniowie mogą zaadoptować się do nowego środowiska.

3)    Uczniowie pochodzący z różnych środowisk uczeni są w jaki sposób funkcjonować w nowym środowisku rówieśniczym.

4)    Szkoła stara się w świadomy i zaplanowany sposób kształtować zarówno potrzeby jak i przygotowanie uczniów zmierzające do wykształcenia umiejętności dbania o swe zdrowie, ciało oraz sprawność fizyczną.

5)    Placówka stara się wzmacniać czujność uczniów w kontekście licznych niebezpieczeństw typowych dla środowiska wielkomiejskiego, zagrażających tak zdrowiu psychicznemu jak i fizycznemu.

6)     Szkoła wspiera rozwój dziecka i otacza go opieką aby mogło wychowywać się w zdrowym i bezpiecznym środowisku.

7)    Szkoła stara się wzmacniać więź rodzinną, która w środowisku wielkomiejskim jest dość słaba i musi zostać wzmocniona.

8)    Uczniowie uczeni są respektowania wartości i norm społecznych oraz dbałości o estetykę otoczenia.

9)    Uczniowie wykazujący trudności w nauce oraz mający problemy związane z funkcjonowaniem w grupie rówieśniczej uzyskują pomoc zmierzającą do ich niwelowania lub całkowitego wyeliminowania (specjalne zadania, pomoc na lekcjach itp.).

10)Szkoła wspiera zainteresowania i talenty podopiecznych, organizując różnego rodzaju konkursy oraz umożliwiając pogłębianie ich zainteresowań,

            Przedstawione powyżej cele profilaktyki pozwalają na nakreślenie najważniejszych obszarów zagrożeń zwłaszcza w kontekście środowiska wielkomiejskiego i w oderwaniu uczniów od ich naturalnych środowisk, w których wcześniej dorastali. Rzecz jasna obszary takie mogły zostać wyznaczone dzięki wnikliwej obserwacji uczniów i środowiska w jakim na co dzień funkcjonują. Przydatne były przed wszystkim, rozmowy z uczniami i ich rodzicami, wywiady środowiskowe, ankiety, doświadczenie nauczycieli i różnego rodzaju dyskusje w zespole, który zajął się przygotowaniem programu profilaktyki. Po wnikliwym przestudiowaniu występujących zagrożeń zdefiniowane zostały następujący ich obszary:

1)    Kłopoty uczniów w adaptacji do nowego środowiska.

2)    Brak właściwej więzi z rodzicami oraz niewielka ilość czasu przeznaczonego na jej wzmacnianie.

3)    Brak dyscypliny oraz problemy z kulturą i higieną osobistą.

4)    Negatywny wpływ rówieśników i starszych kolegów.

5)    Zagrożenie środkami odurzającymi (narkotyki, alkohol, palenie papierosów).

6)    Niewłaściwe sposoby spędzania wolnego czasu (niewłaściwe wykorzystanie multimediów (TV, Internet, komputer).

7)    Bezpieczeństwo uczniów zarówno na terenie szkoły jak i poza nią.

 

III. Proponowanie rozwiązania metodyczne

 

            Proponowane rozwiązania metodyczne można odnieść do trzech grup bezpośrednio zainteresowanych właściwym działaniem placówki. Mowa o uczniach, rodzicach i nauczycielach. Poniżej dla każdej z tych grup zaprezentowane zostały metody, sposoby realizacji oraz podstawowe narzędzie badawcze mające na celu usprawnienie podejmowanych działań profilaktycznych.

UCZNIOWIE

  • Wdrażanie aktywizujących metod pracy z uczniami.
  • Rozszerzenie oferty zajęć pozalekcyjnych (świetlica, koła zainteresowań, wycieczki), projekty i konkursy szkolne.
  • Pogadanki i oglądanie filmów o charakterze profilaktycznym.
  • Informowanie rodziców i wychowawców o zaistniałych problemach.
  • Ankiety i wywiady środowiskowe z uczniami.

RODZICE

  • Możliwość wzięcia udziału w zajęciach szkolnych podczas lekcji otwartych.
  • Możliwość współpracy z nauczycielami i wychowawcami.
  • Ankiety i wywiady środowiskowe z rodzicami.
  • Obserwacje zachowań podopiecznych oraz zgłaszanie zaistniałych problemów wychowawczych.

NAUCZYCIELE

  • Szczegółowe zapoznanie z programem profilaktyki.
  • Przygotowanie zajęć z zakresu profilaktyki w ramach nauczanego przedmiotu.
  • Organizowanie spotkań z rodzicami.
  • Stała obserwacja zachowań podopiecznych.
  • Współpraca w zakresie działań profilaktycznych z pracownikami obsługi szkoły.

 

IV. Opis przewidywanych wyników działań profilaktycznych

 

·         Efektywne wykorzystanie biblioteki szkolnej (możliwość wypożyczania podręczników oraz materiałów dotyczących profilaktyki),

·         Wyposażenie nauczycieli i wychowawców w wiedzę z zakresu profilaktyki oraz umiejętności postępowania w sytuacjach trudnych,

·         Efektywne działanie mające na celu rozwijanie umiejętności adaptacji ucznia w nowym i obcym kulturowo środowisku (zajęcia na świetlicy, w bibliotece, wspólne wycieczki, udział w kołach zainteresowań)

·         Pomoc w pokonywaniu barier językowych.

·         Wzmocnienie więzi rodzinnych oraz relacji pomiędzy uczniem, rodzicem i nauczycielem.

·         Wdrożenie programu” Wizerunek ucznia SPK”- systemu norm postępowania w szkole i poza nią.

·         Zapobieganie negatywnym zachowaniom, takim jak bójki, zastraszanie, wymuszenia, palenie tytoniu, spożywanie alkoholu i narkotyków.

·         Wyposażenie uczniów w wiedzę na temat szkodliwości różnego typu środków uzależniających.

·         Polepszenie efektywności nauczania ze szczególnym uwzględnieniem indywidualnych potrzeb ucznia.

·         Wzmocnienie aktywności i samorządności wśród uczniów,

·         Właściwe organizowanie czasu wolnego uczniów polegające na udostępnianiu świetlicy, biblioteki oraz materiałów dotyczących zagrożeń wśród dzieci.

·         Nacisk na przestrzeganie kultury zachowań i kultury słowa,

·         Propagowanie uczestnictwa rodziców w procesie dydaktycznym i wychowawczym.

·         Stworzenie lepszej atmosfery sprzyjającej nauczaniu, wychowaniu i podejmowaniu działań profilaktycznych.

·         Integracja uczniów w szkole bez względu na szczebel edukacji.

 

V. Szczegółowy program planowanych działań profilaktycznych

Wszystkie działania wychowawczo-profilaktyczne prowadzone przez nauczycieli muszą być odnotowane w dziennikach lekcyjnych według wzoru:

P.1.1 ( Skrót ten oznacza:Kłopoty uczniów w adaptacji do nowego środowiska. Spotkania z uczniami i rodzicami mające na celu zwiększenia stopnia integracji i umożliwienie adaptacji w nowym środowisku

 

Obszar 1. Kłopoty uczniów w adaptacji do nowego środowiska.

Zadania:

1.    Spotkania z uczniami i rodzicami mające na celu zwiększenia stopnia integracji i umożliwienie adaptacji w nowym środowisku.

2.    Lekcje na temat rozwijania szacunku wobec innych wspólnot regionalnych, etnicznych i narodowych.

Obszar 2. Problemy związane z przemocą oraz z brakiem poszanowania mienia społecznego.

Zadania:

  1. Przeprowadzenie cyklu spotkań z uczniami i rodzicami zmierzających do uświadomienia problemów związanych z przemocą i agresją.
  2. Stanowcze reagowanie na przejawy agresji, przemocy i wandalizmu przez wszystkich członków społeczności szkolnej.
  3. Uświadomienie uczniom zagrożeń wynikających z niewłaściwego używania portali społecznościowych.
  4. Uświadomienie uczniów w kwestii poszanowania mienia (społecznego i prywatnego) i egzekwowanie odpowiedzialności za to mienie

Obszar 3. Brak właściwej więzi z rodzicami oraz niewielka ilość czasu przeznaczonego na jej wzmacnianie.

Zadania:

  1. Spotkanie z rodzicami dotyczące uświadomienia im wagi silnych więzi rodzinnych.
  2. Nakłanianie rodziców do wygospodarowania czasu przeznaczonego na kontakt z dzieckiem.
  3. Organizowanie wspólnych przedsięwzięć z rodzicami.

Obszar 4. Brak dyscypliny oraz problemy z kulturą i higieną osobistą.

Zadania:

  1. Monitorowanie zachowań uczniów poprzez odnotowywanie uwag w dziennikach lekcyjnych.
  2. Przedstawienie jasnych zasad i reguł dotyczących konsekwencji niewłaściwych zachowań.
  3. Zwracanie uwagi na niewłaściwe zachowania na terenie szkoły i poza nią.
  4. Zwracanie uwagi na przestrzeganie higieny przez uczniów zgodnie z zapisami Ram Programowych.
  5. Kontrolowanie nieusprawiedliwionych godzin i zapobieganie absencji uczniów.

Obszar 5. Negatywny wpływ rówieśników i starszych kolegów .

Zadania:

  1. Organizowanie imprez integrujących i stwarzających możliwość nawiązania przyjaznych kontaktów z rówieśnikami i starszymi kolegami.
  2. Zwalczanie wszelkich przejawów wskazujących na negatywny wpływ rówieśników lub starszych kolegów.

Obszar 6. Zagrożenie środkami odurzającymi .

  1. Informowanie na temat negatywnych skutków zdrowotnych i społecznych używania substancji psychoaktywnych.

Obszar 7. Niewłaściwe sposoby spędzania wolnego czasu (niewłaściwe wykorzystanie multimediów ) oraz troska o rozwijanie pasji i zainteresowań uczniów.

Zadania:

  1. Rozwijanie zainteresowań uczniów w różnych dziedzinach (teatr, kino, sport itd.).
  2. Informowanie na temat właściwego wykorzystania TV, komputera i Internetu.

Obszar 8. Dbałość o bezpieczeństwo uczniów zarówno na terenie szkoły jak i poza nią.

  1. Informowanie uczniów na temat bezpiecznego zachowania na terenie szkoły i poza nią.
  2. Informowanie o zasadach ruchu drogowego.
  3. Praktyczne zastosowanie zasad bezpieczeństwa podczas wycieczek, wyjazdów do kina czy teatru.

 

VI. Ewaluacja i sposoby monitorowania programu profilaktyki

            Program profilaktyki zostanie oceniony po roku jego funkcjonowania. Zadaniem tym zajmie się Zespół ds. profilaktyki, który zdiagnozuje wszystkie wymienione powyżej obszary. Zostanie to dokonane na podstawie ogólnej oceny skuteczności programu jak również ankiet i wywiadów z uczniami, rodzicami i nauczycielami. Pozwoli to na określenie skuteczności i stopnia realizacji programu. W ciągu roku szkolnego 2013/2014 prowadzona będzie również szczegółowa obserwacja wpływu przyjętych rozwiązań profilaktycznych oraz efektów, jakie przyniosły. Na koniec roku szkolnego zostanie sporządzony raport, który będzie przedstawiony Radzie Pedagogicznej wraz z rozpoczęciem nowego roku szkolnego. Ocena programu jest cennym źródłem informacji, który pozwoli wyciągnąć wnioski, które są następnie przekazywane Radzie Rodziców oraz Samorządowi Uczniowskiemu.

Program profilaktyczny przyjęto na posiedzeniu rady Pedagogicznej w dniu

24 sierpnia 2013 r.